ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

394

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

تحريم بهشت بر أو به سرشت وجودي قوّهء واهمه بر مىگردد كه از ادراك علوم كليّه كه ميوه‌هاى بهشت ومتنّعم شدن از آن است ناتوان مىباشد وتقدير الهى در بارهء قواى واهمه چنين است . از آياتي كه بر اين حقيقت دلالت دارند اين آية است : قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَلَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ « 55 » ، يعنى چون خلقت مرا چنين سرشتى كه به بهشت راه نيابم واز نعمتهاى آن بهره‌مند نشوم ، انسانها را به خواسته‌هاى مادّى ولذّتهاى فريبنده مىكشانم واز پرستش تو باز مىدارم ، تا به بهشتى كه براي آنها آفريده‌اى هدايت نشوند وبه آن توجه نكنند . مگر كسى را كه از اغواى من محفوظ بدارى وأو را بر قهر وغلبهء من مسلّط كنى وآنان بندگان مخلص تو هستند يعنى نفوس كاملى كه از پيروى نيروهاى شيطانى پاك باشند وبر شياطين وقهر آنان مسلّط مىباشند . ومعناى توجيهى آيهء شريفهء : قالَ أَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ * ، اين است كه براي انسان دو مقطع وجود دارد ، أولى جدا شدن جانها از بدن ، دوّمى برانگيخته شدن انسانها وداخل شدن در عالم ديگر چون طبيعت قوّهء واهمه دوست داشتن در بقاى در دنياست به اين دليل كه در عالم ديگر بهره‌اى ندارد بهترين زبان حال اين است كه بگويد : قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ * « 56 » . ( 1668 - 1666 ) دربارهء سخن امام ( ع ) كه فرمود : فأعطاه اللّه النظرة ، بايد گفت كه چون قوّهء واهمه وسپاهيان أو در بدن تا روز مرگ باقي هستند بهترين بيان در حكمت الهى اين است كه بگويد : قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ * « 57 » ومعناى سخن امام ( ع ) همين است .

--> ( 55 ) سورهء حجر ( 15 ) : آيهء ( 39 ) : گفت خدايا چنان كه مرا گمراه كردى من نيز در زمين ( همه چيز را ) در نظر فرزندان آدم جلوه مىدهم وهمهء آنها را گمراه خواهم كرد بجز بندگان خالص وپاك تو را . ( 56 ) سورهء حجر ( 15 ) : آيه‌هاى ( 36 - 38 ) : گفت پروردگارا مرا تا روزى كه مردم برانگيخته مىشوند مهلت بده ، خداوند فرمود : تو تا روز رستاخيز از مهلت يافتگانى . ( 57 ) سورهء حجر ( 15 ) : آيه‌هاى ( 36 - 38 ) : گفت پروردگارا مرا تا روزى كه مردم برانگيخته مىشوند مهلت بده ، خداوند فرمود : تو تا روز رستاخيز از مهلت يافتگانى .